Bibliografia pracy dyplomowej i magisterskiej

Pierwsze zestawienie bibliograficzne

Po wyborze tematu promotor często życzy sobie przedstawienia planu pracy łącznie z zestawieniem bibliograficznym. Pierwszym kierunkiem poszukiwań dyplomanta lub magistranta powinny być katalogi biblioteczne. Większość uniwersytetów i bibliotek publicznych zdigitalizowało swoje zbiory, co oznacza, że do katalogu elektronicznego mamy dostęp online (z domu). Kolejnym kierunkiem powinny być księgarnie (stacjonarne lub internetowe). Wyszukując potrzebną pozycję w księgarniach internetowych warto korzystać z takich, które udostępniają spisy treści oferowanych publikacji. Rozwiązaniem godnym uwagi jest IBUK, czyli elektroniczna platforma ebook’ów do wypożyczenia i pobrania. Jeżeli zaopatrzymy się w kod dostępu do platformy w bibliotece, w której jesteśmy zarejestrowani, to uzyskamy bezpłatny dostęp do części zbiorów platformy.

Podział bibliografii

Bibliografię dobrze skategoryzować. Wyodrębniamy wydawnictwa zwarte, ciągłe, akty prawne i strony internetowe (koniecznie z datą dostępu ze względu na fluktuacyjność treści na stronach internetowych). Zabieg ten powoduje, że bibliografia pracy dyplomowej staje się czytelniejsza. Data dostępu ma dotyczyć daty, w której korzysta się ze strony internetowej (nie daty opublikowania danych treści w sieci). Strony internetowe nie  mogą być głównym źródłem wiedzy. Stąd też ich spis jest umieszczany w końcowej części. Źródła internetowe w pracy dyplomowej i magisterskiej należy traktować raczej jako uzupełniające, niż zasadnicze. Nie wypada powoływać się na media społczenościowe i blogi. Nie jest dobrze postrzegane przez środowisko naukowe.

Ile źródeł w pracy dyplomowej lub magisterskiej?

Jest to kwestia dyskusyjna. Szczegółowe wytyczne znajdują się w zasadach dyplomowania przyjętych na konkretnych uczelniach. Uśredniając, dla pracy dyplomowej jest to min. 40 pozycji, a dla magisterskiej 60.

Aktualność źródeł bibliograficznych

Istota aktualności źródeł bibliograficznych w pracy dyplomowej sprowadza się do wykorzystywania pozycji nie starszych niż sprzed 2000 r. Granica ta jest płynna. Bywa, że promotor życzy sobie literatury nie starszej niż sprzed 5 lat. Wynika to z tematyki danej pracy. Zagadnienia wyraźnie ewoluujące będą potrzebowały najświeższej literatury.

Ostateczne zestawienie bibliograficzne

Jeżeli promotor życzy sobie zaprezentowania zestawienia bibliograficznego razem z rozdziałem pierwszym (tj. po każdym rozdziale), to zadaniem Autora jest przekopiowanie przypisów do osobnego arkusza i sporządzenie zestawienia bibliograficznego.  W praktyce sprowadza się to do zamiany miejscami inicjału i nazwiska. Analogicznie postępuje się w przypadku bibliografii całościowej. Tak powstaje bibliografia pracy dyplomowej do poszczególnych rozdziałów i całości.

Pisanie pracy dyplomowej stylem naukowym, cz. I

Pisarstwo naukowe w praktyce – wybór tematu pracy dyplomowej, pisanie pracy

Zasadnicza kwestia odnosi się do naukowego sformułowania tematu pracy w trakcie jej pisania. Wbrew pozorom, nie jest to proste. Temat ma być:

  • możliwie zwięźle sformułowanym,
  • oddający zawartość pracy,
  • ciekawy (tj. skłaniający do lektury pracy).

pisanie pracy dyplomówkiTemat nie powinien wskazywać na zjawisko w sensie ogólnym, np. Logistyka przedsiębiorstwa. Taki temat jest dobry dla publikacji książkowej, w której na części pierwsze „rozbiera się” cały system logistyczny firmy i opisuje logistykę: magazynową, zaopatrzenia, sprzedaży, magazynu, transportu etc. W pracy dyplomowej (głównie ze względu na jej objętość), nie sposób omówić wszystkich kwestii wynikających z organizacji logistyki w danej firmie. Wadą tak sformułowanego tematu pracy dyplomowej jest również to, że temat nie wskazuje na konkretny problem. Skorygowany temat może brzmieć: Optymalizacja logistyki magazynowej firmy X. Czytelnik wie, że w pracy będzie mowa o:

  • logistyce magazynowej – teoria;
  • firmie X – jej działalności i problemach związanych z logistyką magazynową;
  • niedomaganiach i sposobach ich rozwiązania w konkretnej firmie, w danym obszarze jej działalności (logistyka magazynowa).

Logika, język i stylistyka pracy

  • Logika: w pracy należy uwzględnić wszystkie elementy budujące temat pracy. Rozdziały warto rozpisać i uporządkować gradacyjnie, np. od ogółu do szczegółu. Wychodzimy do teorii (wprowadzenie w problematykę tematu), dalej przechodzimy do części badawczej. Niekiedy wymaga się uwzględnienia części badawczej przed teoretyczną. Nie jest to jednak do końca logiczna wskazówki. Dyplomant najpierw powinien przestudiować literaturę, na jej podstawie – i ewentualnie własnych doświadczeń zawodowych – wyciągnąć wnioski i korzystając z nich skonceptualizować założenia badawcze (problem badawczy, hipotezy lub teza pracy, zmienne i wskaźniki; metody i techniki badawcze).
  • Język i stylistyka: polecamy zapoznanie się z publikacjami naukowymi innych autorów. Prawdą jest, że umiejętności pisarskie kształtujemy przede wszystkim poprzez lekturę.

Praca dyplomowa poprawna metodologicznie

Przy redagowaniu dyplomówki należy przestrzegać następujących reguł:

  • strukturalizacja materiału,
  • wykorzystanie bibliografii,
  • dokładność,
  • bazowanie na obiektywizmie, a nie subiektywizmie.

Strukturalizacja materiału jest konieczna, jeżeli dyplomant nie chce „utonąć” w materiale źródłowym. Ułatwia ją plan pracy dyplomowej, który pozwala na kompletację materiału, który faktycznie jest, a nie może być potrzebny.

Powoływanie się w pracy dyplomowej na źródła jest obligatoryjne. Bardzo rzadko w świecie akademickim powstają prace dyplomowe w całości pionierskie. Powoływanie się na innych autorów zaświadcza m.in. o poszanowaniu praw autorskich i znajomości problematyki tematu, pozwala ponadto na uniknięcia oskarżenia o plagiat.

Dokładność: opisując zagadnienia należy „drążyć je w głąb”. Przywołując opinie innego autora, wykorzystujemy cudzysłów i w miarę potrzeby wielokropek (co sugeruje czytelnikowi, że zdanie jest wyrwane z kontekstu).

Obiektywizm vs. subiektywizm: np. niekiedy wyniki innych autorów nie są zgodne z naszymi. Wówczas należy wyczerpująco rozwinąć tę kwestię w podrozdziale dyskusja, czy prezentacja wyników badań. Nie warto iść również na łatwiznę i prezentować wyłącznie wyniki badań innych autorów zgodne z uzyskanymi przez nas. Innymi słowy: nie należy prezentować w pracy dyplomowej wyłącznie informacji z którymi się zgadzamy, gdyż wówczas nie są spełnione kryteria obiektywności tekstu naukowego.